Groter risico op legionella of veteranenziekte bij warm weer

... maar niet meteen reden tot paniek.

Het verhaal van de veteranenziekte start op 21 juli 1976 in een hotel in Philadelphia. Daar kwamen meer dan 2.000 Korea-veteranen samen voor hun jaarlijkse driedaagse conventie. Maar drie dagen na de samenkomst overlijdt plots één van de aanwezigen. Nog eens drie dagen later sterft er opnieuw iemand die aan de conventie deelnam. Uiteindelijk worden in de weken na de bijeenkomst maar liefst 149 veteranen ziek waarvan er 29 sterven.

De Amerikaanse instanties stonden aanvankelijk voor een mysterie tot men de boosdoener vond in het airco-systeem. Daar was de legionellabacterie erin geslaagd om zich te vermenigvuldigen en verder te verspreiden. Sinds 1977 is deze bacterie dan ook erkend als ziekteverwekker van longontsteking. In Europa zijn er strenge reglementen om de verspreiding te voorkomen maar toch raken er elk jaar een 1000-tal mensen besmet met de legionellabacterie.

Philadelphia

Dol op warm water

De legionellabacterie houdt zich zowel onder de grond als in verschillende (drink)watersystemen op. Gelukkig is hun aantal meestal vrij klein waardoor ze geen gevaar vormen voor de gezondheid. Het is pas wanneer het water warmer wordt dan 25°C, dat ze zich kunnen vermenigvuldigen. Omdat de temperatuur in een warmwatercircuit meestal rond de 40°C ligt, zijn veel systemen besmet. Zeker wanneer het water in de leidingen langere tijd stilstaat of bepaalde tappunten te weinig worden gebruikt.

Twee soorten

De meeste mensen die besmet raken met de legionellabacterie merken er helemaal niets van. Toch kun je er wel degelijk ziek van worden, al is het meestal niet zo ernstig en is een besmetting vrij goed behandelbaar met antibiotica. Er zijn twee soorten legionellaziekte.

Pontiac-koorts

Pontiac-koorts of legionellagriep dankt zijn naam aan een incident in de stad Pontiac (Michigan) in de jaren ‘60. In een groot kantoorgebouw werden verschillende werknemers ziek nadat de bacterie er zich via de airconditioning had verspreid. Deze lichtere vorm veroorzaakt na 1 tot 3 dagen een aantal typische griepsymptomen zoals koorts, spierpijn, hoesten en hoofdpijn. De symptomen verdwijnen spontaan na enkele dagen en een behandeling is dan ook niet nodig.

Veteranenziekte

Bij de veteranenziekte kan het tot wel tien dagen duren vooraleer de eerste symptomen de kop op steken. Het begint met een algemeen ziektegevoel, snel opkomende hoofdpijn, spierpijn en een gebrek aan eetlust. Erna evolueert dat naar droge hoest, kortademigheid en hoge koorts. Ook misselijkheid, diarree en braken is mogelijk.


Deze besmetting is een pak ernstiger en leidt tot een zware longontsteking. Vaak is een ziekenhuisopname en revalidatie noodzakelijk. Toch is ook deze vorm van legionellabesmetting vrij goed behandelbaar. Enkel in zeer ernstige gevallen en zonder de juiste behandeling kan de veteranenziekte een dodelijke afloop hebben.

Behandelen

Ook al kan je hevig ziek worden van een legionellabesmetting, toch is de ziekte goed te behandelen met de juiste antibiotica. Belangrijk is dat men de behandeling snel opstart. Want bij een slechte of laattijdige behandeling kan je wel degelijk langdurig ziek worden.


De kans dat je ziek wordt door de legionellabacterie blijft echter vrij klein. Toch zijn er een aantal factoren die het risico vergroten. Vooral bij oudere mensen en mensen met een chronische ziekte of een verminderde weerstand kunnen de gevolgen ernstiger zijn. Ook roken heeft een negatieve invloed.

Besmetting

Bij de veteranenziekte kan het tot wel tien dagen duren vooraleer de eerste symptomen de kop op steken. Het begint met een algemeen ziektegevoel, snel opkomende hoofdpijn, spierpijn en een gebrek aan eetlust. Erna evolueert dat naar droge hoest, kortademigheid en hoge koorts. Ook misselijkheid, diarree en braken is mogelijk.


Deze besmetting is een pak ernstiger en leidt tot een zware longontsteking. Vaak is een ziekenhuisopname en revalidatie noodzakelijk. Toch is ook deze vorm van legionellabesmetting vrij goed behandelbaar. Enkel in zeer ernstige gevallen en zonder de juiste behandeling kan de veteranenziekte een dodelijke afloop hebben.

14 tips om de legionellabacterie
te slim af te zijn

GEEF DE LEGIONELLABACTERIE GEEN KANS

Warmwaterleidingen

In warmwatertoestellen met een voorraadvat zoals boilers en ketels kan de legionellabacterie zich vermenigvuldigen. Daarom is het belangrijk dat je de temperatuur van het warmwaterapparaat afstelt op minstens 60°C. Reinig en ontkalk ook regelmatig de leidingen door ze te spoelen met warm water. Vijf minuten spoelen met water van 70°C zorgt ervoor dat alle legionellabacteriën afsterven.

Koudwaterleidingen

Om te voorkomen dat de legionellabacterie een voedingsbodem vindt om zich te vermenigvuldigen is het belangrijk dat de temperatuur in de koudwaterleidingen niet hoger is dan 20°C.


Zonneboilers

Een goed afgestelde zonneboiler vormt geen gevaar. Het is wel aangeraden om het water in de CV-ketel te verhitten tot 60°C.

Geiser

Vermits een geiser geen voorraadvat heeft, is er geen enkel risico op verspreiding van de legionellabacterie.

Douche

Ook hier geldt: als de temperatuur van het douchewater in de warmwaterketel is afgesteld op 60°C, hoef je je geen zorgen te maken. Maar als je langer dan week weg bent, spoel je bij thuiskomst wel best enkele minuten de doucheleidingen door met heet water en met de deur open zodat de ruimte kan verluchten. Als je een mengkraan hebt zet je ‘m best op de middelste stand zodat zowel de koud- als warmwaterleiding wordt gespoeld.

Buitendouche

Bij sommige buitendouches wordt het water via een tuinslang aangevoerd. Als die weinig wordt gebruikt en stilstaand water bevat dat opwarmt in de zon, kan de bacterie er zich eventueel in ontwikkelen. Daarom laat je de slang na gebruik best leeglopen. Ook een kampeerdouche waarbij je een waterzak in de zon hangt, laat je best elke avond volledig leeglopen om elk risico te vermijden.

Buitenkranen

Kranen die je zelden gebruikt zoals buitenkranen, spoel je voor gebruik best even door.

Sproei-installatie in de tuin

Vermits je meestal koud water gebruikt om te sproeien, is er niet meteen een risico. Enkel wanneer je gebruik maakt van een tuinslang die soms langere tijd in de zon ligt met water erin, laat je ze best altijd leeglopen na gebruik. Ingegraven sproeisystemen vormen geen probleem omdat die niet zo warm worden.

Plantensproeiers

Een kleine plantenspuit laat je na gebruik best altijd leeglopen omdat die het water meestal ook echt vernevelen.

Zwembad

Een zwembad dat goed ontsmet wordt met chloor of broom en waar het water wordt rondgepompt is safe voor wat betreft de legionellabacterie. Omdat het water in de douches meestal geen chloor bevat, is er een mogelijks risico wanneer het water kouder is dan 60°C. Daarom moeten zwembaden hun douches regelmatig doorspoelen met heet water of de installatie ontsmetten.

Whirlpools & bubbelbaden

Vermits de temperatuur van het water in whirlpools en bubbelbaden ergens tussen de 25 en 45°C ligt, vormen ze een groot risico op de ontwikkeling van de legionellabacterie. Maar wanneer het is gekoppeld aan een apparaat dat het water op een temperatuur van minstens 60°C brengt en de leidingen dezelfde tempratuur aanhouden tot aan de bubbelbadkraan, is er niks aan de hand. Zeker als je het bad na elk gebruik laat leeglopen en reinigt met zeep. Vergeet ook zeker niet de filter regelmatig schoon te maken of te vervangen. Het bad ontsmetten met een alcoholhoudend product mag, maar hoeft niet per definitie.


Als je het bad lange tijd niet hebt gebruikt, vult je het best even op met water van 60°C. Laat het een goede 5 minuten bubbelen en laat het dan weer leeglopen. Je kunt ook een ontsmettend product voor zwembaden toevoegen.

Luchtbevochtigers

Luchtbevochtigers die de vloeistof vernevelen, houden een risico in. Daarom kun je een luchtbevochtiger beter wekelijks schoonmaken en desinfecteren. In de handleiding bij het product vind je hoe je dat het best doet.

Airco

Niet elk aircosysteem vormt een gevaar. Veel hangt af van het type. Wanneer er water wordt verneveld, bestaat er een risico op legionellabesmetting. De airco in je wagen werkt niet met waterverneveling en is dus perfect veilig.

Caravan of boot

Heb je een boiler aan boord van je caravan of boot? Laat eventueel resterend water na de winterpauze dan zeker weglopen en spoel het apparaat en de leidingen goed door met heet water. Ook als je enkele dagen stilt hebt gestaan, vervang je best de watervoorraad. Eventueel kun je wat chloor of een ander ontsmettingsmiddel gebruiken. Controleer tijdens je reis regelmatig eens de temperatuur van het water in de boiler om zeker te zijn dat het warmer is dan 60°C.