VOEDING

Waarom je je darmen maar beter gezond houdt.

Lynn De Merlier // Voedingsdeskundige - osteopaat

Bijna tien meter. Dat is de afstand die elke hap eten aflegt langs het spijsverteringssysteem vooraleer ze het lichaam weer verlaat. Opmerkelijk als je bedenkt dat dat allemaal in je buik gebeurt. De voeding brengt de langste tijd door in de darmen waar ze wordt omgezet in nuttige voedingsstoffen en energie. Surplusmagazine sprak met Lynn De Merlier (voedingsdeskundige en osteopaat) over het belang van gezonde darmen. Want wist je bijvoorbeeld dat die drang naar suiker uit je darmen komt? Of dat je darmen een invloed hebben op je mentale gezondheid?

In jouw boek wijs je op het belang van gezonde darmen. Maar hoe doe je dat eigenlijk, je darmen in conditie houden?

De Merlier: “In de eerste plaats door gezond te eten. En dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Uiteindelijk weten we allemaal dat we best zo veel mogelijk groenten en fruit eten en voldoende water moeten drinken. En toch lukt het ons niet altijd. Vaak grijpen we terug naar bewerkte voedingsmiddelen zoals kant-en-klaar maaltijden of een eenzijdige voeding. En dat verstoort de dubbele functie van de darmen. Die zorgen er namelijk voor dat enerzijds de goede voedingsstoffen in ons lichaam terechtkomen en tegelijkertijd vormen ze een barrière tegen bepaalde ziekteverwekkers. Maar door ongezond te eten, kunnen die darmen niet genoeg voedingsstoffen afleveren. Daardoor worden ze doorlaatbaarder en kunnen bijvoorbeeld bacteriën hun weg vinden naar je bloedvaten. Ongezonde darmen ondermijnen dus je natuurlijke beschermingssysteem.”

Wat bedoel je precies met bewerkte voeding?

De Merlier: “Dat zijn alle voedingsmiddelen die je niet in hun natuurlijke vorm eet, maar bewerkt zijn door de mens. Zelfs tarwe is intussen een overbewerkt product geworden dat je niet meer kunt vergelijken met de tarwe van 100 jaar geleden. Om je darmen in conditie te houden komt het er vooral op aan om veel vezels te eten en dan volstaat het dat je voldoende groenten en fruit eet. Het liefst in onbewerkte vorm, zo seizoensgebonden mogelijk en als het even kan ook lokaal geteeld. Het is niet dat boontjes uit een ver land echt slecht zijn maar door het lange transport vermindert wel hun voedingswaarde. Een appel zit van nature boordevol vitaminen maar als die uit Spanje komt en erna nog twee weken in de ijskast ligt, zijn de meeste vitaminen wel verdwenen. Daarom dat diepvriesgroenten eigenlijk nog zo’n geen slecht alternatief zijn omdat ze onmiddellijk worden geoogst en ingevroren. Een verse selder die enkele weken blijft liggen bevat minder vitaminen dan een pakje diepgevroren selder.”

Darmen

Zijn er naast een ongezonde voeding nog factoren die de darmen kunnen beïnvloeden?

De Merlier: “Ook stress heeft een negatieve invloed op de darmen. Stress is een natuurlijk overlevingsmechanisme dat automatisch in werking treedt. Als je in de oudheid oog in oog kwam te staan met een mammoet of een beer had je de keuze tussen vechten en vluchten. Op dat moment geven de bijnieren twee hormonen af: adrenaline en cortisol. Die adrenaline zorgt ervoor dat er meer bloed naar de spieren en de hersenen gaat, belangrijk als je snel moet lopen of vechten. Maar dat betekent dat er minder bloed naar het spijsverteringsstelsel gaat. Jouw lichaam geeft op dat moment –terecht – prioriteit aan de spieren. Maar wanneer je van die beer af was, viel ook de stress weg. Vandaag leven we echter in een zeer stressvolle maatschappij. We hebben niet meer te maken met beren of mammoeten maar wel met een hyperintense samenleving waardoor we bijna voortdurend in een chronische stresssituatie leven. Daardoor maken we constant adrenaline aan en gaat er dus minder doorbloeding naar het spijsverteringsstelsel. Bovendien zorgt die stress ervoor dat onze bloedsuikerspiegel stijgt. Dat is ook logisch want om te vluchten of te vechten heb je veel energie nodig en suiker is dan een belangrijke energiebron. Dat is ook één van de redenen waarom steeds meer mensen diabetes ontwikkelen.”

En heeft ook die cortisol een impact?

De Merlier: “Die gaat eigenlijk je immuunsysteem activeren. Dat is belangrijk als je bijvoorbeeld in contact komt met bacteriën. Maar door die chronische stress-situatie staat je immuunsysteem voortdurend op alarmniveau. Als je dan in contact komt met bacteriën weet je lichaam niet meer wat het moet doen en kan het soms het eigen weefsel niet meer onderscheiden van lichaamsvreemde weefsels. Ik ben ervan overtuigd dat daar voor een deel de verklaring ligt voor het stijgend aantal auto-immuunziekten.”

Nog zo’n probleem zijn de allergieën en intoleranties.

De Merlier: “Klopt, al moet je wel een onderscheid maken. Bij een allergie reageert je lichaam op een bepaalde voedingsstof alsof het een heftige bacterie is. Je kunt er zelfs koorts, reumatische klachten, acne, ... door ontwikkelen. Je lichaam reageert dus heel vreemd en wil koste wat het kost die bepaalde stof verwijderen. Een intolerantie daarentegen heeft meer met het spijsverteringsstelsel te maken. In je darmen zitten enzymen die de voeding verteren. Wanneer er te weinig enzymen zijn, kan je lichaam de verschillende voedingstoffen niet optimaal verteren. Die onverteerde voeding in de darmen kan dan bijvoorbeeld een opgeblazen gevoel, diarree, constipatie, … veroorzaken. Maar door die enzymproductie terug op peil te brengen kun je van zo’n intolerantie wel weer af geraken. Je blijft er waarschijnlijk wel gevoelig voor, maar je kunt die darmen wel degelijk terug gezond maken.”

Lynn De Merlier

Komen ook die allergieën en intoleranties steeds vaker voor?

De Merlier: “Dat is toch wat we constateren in verschillende studies. Een deel van de oorzaak ligt echt bij die bewerkte voeding die vaak mijlenver staat van de voedingsstoffen die je in de natuur vindt. Allergieën kun je testen in het bloed maar als je een intolerantie vermoedt, kun je dat enkel nagaan door een periode de ‘verdachte’ voeddingstof veel te eten en erna niet meer. Dan kijken we of de klachten verminderen. Dat is de enige manier om een intolerantie te detecteren. We zien bijvoorbeeld dat ongeveer twee procent van de volwassenen een glutenintolerantie vertonen terwijl dat bij kinderen al acht procent is. Dus daar zie je al een stijging. Gluten worden natuurlijk wel erg vaak gebruikt en vind je bijvoorbeeld in brood, pasta, koekjes, enz. Aardappelen en rijst zijn dan weer tarwevrij en bevatten dus ook geen gluten.”

Zijn er nog voedingsstoffen die de darm schaden?

De Merlier: “Ook suikers zijn een grote boosdoener. En je vindt ze in een onwaarschijnlijk aantal voedingsmiddelen. Vaak ook in producten waarvan je het op het eerste zicht niet zou verwachten. Maar producten die je instant energie geven door hun suikergehalte zijn altijd schadelijk voor de darmen. De darmflora bevat zo’n 1,5 tot 2 kg bacteriën, opgedeeld in goede en minder goede bacteriën. Het zijn die slechte bacteriën die je naar suiker doen verlangen. Hoe meer suiker je eet, hoe groter hun aantal en hoe groter die drang naar zoetigheid. Om hun aantal te verkleinen komt het er echt op aan suiker zo goed als te schrappen. En dat kan zelfs tot echte afkickverschijnselen leiden. Maar niet alle suikers zijn dezelfde. Er is een verschil tussen snelle en trage suikers. Het zijn die snelle suikers die je moet vermijden. De trage suikers vind je bijvoorbeeld ook in groenten en fruit. Die heb je ook echt nodig en daar mag je er dus gerust meer van eten. Maar ook dan moet je voorzichtig zijn. Je eet bijvoorbeeld beter één volledige appelsien dan dat je een glas geperst appelsiensap

drinkt, waar je al snel een drietal appelsienen voor nodig hebt. Door ze te persen hou je eigenlijk enkel de suikers over … zonder de vezels. En het zijn net die vezels die ervoor zorgen dat je lichaam de suikers veel trager opneemt. Zo’n glas appelsiensap kun je qua suikergehalte vergelijken met frisdrank, al bevat die laatste natuurlijk ook wel nog zuren en andere ongezonde toevoegingen.”

Suiker

Dan kom je ook al snel bij de vraag of je nu wel of niet pasta en brood mag eten?

De Merlier: “Vermits ze veel koolhydraten bevatten, eet je er best niet te veel van. Of ik raad dan toch aan om pasta en brood op basis van bijvoorbeeld spelt te eten en zeker niet van tarwe. Wit brood, witte rijst, enz. zitten allemaal in de groep van de snelle suikers en vermijd je dus best zo veel mogelijk. Dat wil niet zeggen dat je altijd volkoren pasta moet eten want je kunt bijvoorbeeld ook experimenteren met groenten. Want gezond eten wil zeker niet zeggen dat je enkel nog een eenvoudig blaadje sla mag eten. Groenten bieden ongelooflijk veel mogelijkheden en vaak hoeft het zelfs niet eens lang te duren om ze klaar te maken.”

Kunnen darmproblemen ook een effect hebben op de rest van het lichaam?

De Merlier: “Onze organen zweven niet zomaar in onze buik rond maar hebben een soort ophangsysteem. Via de ligamenten zijn ze verbonden met de ruggenwervel. Als je last hebt van opgezette darmen kan dat een spanning creëren op de ligamenten waardoor je bijvoorbeeld last krijgt van rugpijn. Daarom moet je rugpijn niet altijd per definitie ter hoogte van de rug behandelen. Het is beter om op zoek te gaan naar de oorzaak en dan kan bijvoorbeeld een verbetering van de darmconditie het probleem oplossen. Ongezonde darmen kunnen zelfs een invloed hebben op de mentale gezondheid. Het zal misschien verbazen maar serotonine - of het zogenaamde gelukshormoon- wordt slechts voor vijf procent in de hersenen geproduceerd. De overige 95 procent maken we in onze darmen aan. Door je darmen in topvorm te houden, zorg je er dus tegelijkertijd ook voor dat je het serotonine-niveau op peil houdt waardoor je volgens mij ook bepaalde depressies kunt voorkomen. Het ligt uiteraard niet alleen aan de darmen, maar het speelt zeker ook een belangrijke rol.”

Je raadt mensen zelfs aan om geregeld eens om te kijken als ze naar het toilet zijn geweest. Kunnen we iets leren uit onze stoelgang?

De Merlier: “De ontlasting is in feite een goede graadmeter voor de werking van je spijsverteringsstelsel. Ze vertelt je veel over de conditie van jouw darmen. Eigenlijk zou stoelgang een vrij vaste maar zachte vorm moeten hebben en ze heeft best een lichtbruine tot bruingele kleur. Het zogenaamde worsttype. Alle andere vormen zoals een vloeibare stoelgang, harde en losse keutels of een gebarsten stoelgang duiden eigenlijk op een probleem in de darmen. Helaas raken mensen te vaak gewend aan een bepaalde afwijkende stoelgang en gaan ze die als normaal beschouwen. Trouwens, ook windjes zijn heel normaal. Het heeft geen zin om ze tegen te houden. Integendeel, daar kun je zelfs buikpijn door krijgen. Een slechte geur is vaak het gevolg van veel eiwitten in de voeding of omdat je iets gegeten hebt wat je darmen niet goed kunnen verdragen.”